Kolęda „Cicha noc” – jedna z najbardziej znanych, najpiękniejszych i niezwykle popularnych w świecie. I jej niezwykle zaskakująca historia

 

Wśród wielu kolęd, w tym polskich, również pięknych, jest ta – jak się ocenia, ta najpiękniejsza, „Cicha noc”, śpiewana w gronie rodzinnych, podczas uroczystości świąt bożonarodzeniowych. Owa kolęda ma swą niezwykłą historię, którą poniżej przedstawiam

Po raz pierwszy wykonana została podczas pasterki w 1818 roku, w austriackim Oberndorf bei Salzburg. Autorem słów Stille Nacht czyli kolędy „Cicha noc”, był Joseph Mohr. Melodię ułożył Franz Xaver Gruber.

Słowa jednej z wersji w języku polskim ułożył ok. 1930 roku Piotr Maszyński. Przetłumaczono ją na ponad 300 różnych języków i dialektów (kolekcja Wallace Bronner, Frankenmuth, Michigan, USA).

Pieśń pozostałaby jednak zapewne w Obendorfie, gdyby nie mała kościelna mysz, która zabrała się do konsumowania miechów napędzających organy i do samego instrumentu. Do naprawy poproszono znanego w całej okolicy specjalistę, Karola Maurachera, który po naprawie poprosił F. X. Grubera o ich wypróbowanie. Ten zagrał m.in. tę dziś najpiękniejszą z najpiękniejszych jak najbardziej najpopularniejszą na świecie kolędę „Cichą noc”.

Zachwycony utworem organmistrz zabrał do Tyrolu nuty i słowa kolędy. Tam zaczął uczyć dzieci i dorosłych nowej pieśni, która bardzo szybko stała się niezwykle lubiana i śpiewana nic tylko w czasie świąt.

Tekst pieśni powstał jako wiersz już w roku 1816. Autor wiersza, Joseph Mohr, był wówczas (1815 – 1817) wikarym w Mariapfarr w regionie Lungau (południowo – wschodnia część landu Salzburg; Austria).

Z kolei melodia powstała dwa lata później. Dokładnie 24 grudnia 1818 roku, Joseph Mohr, w latach 1817 – 1819 wikary w nowo powstałej parafii św. Mikołaja w Oberndorf bei Salzburg, zaproponował Franzowi Gruberowi napisanie muzyki do swojego wiersza.

Franz Gruber był od 1807 do 1829 r. nauczycielem, organistą i kościelnym w Arnsdorfie, zaś od 1816 do 1829 r. również organistą w nowej parafii w pobliskim Oberndorf bei Salzburg. Kompozycja miała być na dwa głosy solowe z towarzyszeniem chóru i gitary.

Przypuszcza się, że kościół w Oberndorf bei Salzburg dysponował jedynie starym, niesprawnym pozytywem i dlatego potrzebna była pieśń z towarzyszeniem gitary. Została ona napisana w tonacji D – dur, w metrum 6/8.

Pieśń została wykonana jeszcze w tym samym dniu (!) podczas pasterki. Mohr śpiewał partię tenorową i grał na gitarze, Gruber wykonywał partię basową. Gruber określił kolędę jako „prostą kompozycję” i nie przypisywał jej szczególnego znaczenia.

Kolęda spodobała się mieszkańcom Oberndorf bei Salzburg i wkrótce była znana również w okolicy. Świadczą o tym zachowane odpisy pieśni (najstarszy z 1822 r. z Salzburga). Nie podają one jednak nazwisk autorów.

Pieśnią zainteresowała się królewska kapela dworska w Berlinie, która w roku 1854 wysłała do Salzburga pytanie o twórcę kolędy. 30 grudnia 1854 r. Franz Gruber opisał okoliczności powstania utworu. W ojczystym Salzburgu kolęda została zaliczona do oficjalnych pieśni kościelnych dopiero w roku 1866.

Oryginalny zapis nutowy Grubera z 24 grudnia 1818 r. zaginął, podobnie jak następny zapis, prawdopodobnie z ok. 1830 r., na dwa głosy solowe, chór i organy.

Zaginął również śpiewnik kościelny Blasiusa Wimmera (organisty i nauczyciela z Waidring w Tyrolu), w którym pieśń „Cicha noc” zapisana była z datą 22 lipca 1819 r. i liczyła siedem (!) zwrotek.

Zachował się natomiast niedatowany rękopis Mohra, powstały prawdopodobnie między rokiem 1820, a 1825 (zapis w tonacji D – dur, metrum 6/8, na dwa głosy wokalne z towarzyszeniem gitary, sześć zwrotek), w którym wyraźnie podano autorów pieśni.

Opracowanie Miwa

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *