Właśnie mija 274. rocznica odkrycia kamieńskiego rewolucyjnego wynalazku Ewalda v. Kleista w dziedzinie elektryczności

11 października mija 274 rocznica odkrycia wynalazku (niestety przez długi czas nie zauważona i niedostrzeżona przez wielu znawców tematu), zwanego dziś potocznie Butelką Lejdejską. Czyli oficjalnie, pierwszego kondensatora elektrycznego.

A dokonał tego mieszkający w ówczesnych czasach w Kamieniu Pomorskim Ewald Georg von Kleist, niemieckim prawnik, luterański duchowny i fizyk, żyjący w latach 1700 – 1748. W czasach swego odkrycia był dziekanem kamieńskiej Katedry.

Do obecnej chwili, parterowy budynek w którym dokonano tego ważnego odkrycia istnieje. Mieści się nieopodal kamieńskiej Konkatedry. A dworek zwany jest potocznie przez mieszkańców dworkiem von Kleista.

Obok budynku umiejscowiono kilka lat temu symboliczny obelisk ze stosowną tablicą, informującą o tym wyjątkowym odkrywczym wydarzeniu.

Szkoda wielka, że to doniosłe wydarzenie związane z odkryciem elektryczności, tak mało jest rozpoznawalne i rozpropagowane w samym Kamieniu Pomorskim, a przewodnicy jakoś mało informują swoich oprowadzanych po mieście turystów, o tym jakże ważnym dla cywilizacji odkryciu.

Przez dziesięciolecia w dziedzinie fizyki nie mówiono o Ewaldzie v. Kleiście jako odkrywcy tego wynalazku, mylnie wiążąc to odkrycie z holenderską Lejdą. A to dlatego, że popularniej i baczniej wspominano przez szereg lat fizyka ze wspomnianej Lejdy (stąd też nazwa – butelka lejdejska). Jednak od pewnego niedawnego czasu, potwierdza się i co ważne – podkreśla się, a tym samym szerzej mówi o tym, że to właśnie kamieński duchowny i fizyk zarazem, był pierwszym człowiekiem na świecie, który najogólniej ujmując, „odkrył” prąd elektryczny. Właśnie w Kamieniu Pomorskim. W XVIII wieku zwanym Cammin.

Odrobina historii i działania tego wynalazku:

Butelka lejdejska lub też Leiden jar, to urządzenie, które „skupia” między dwoma elektrodami na wewnątrz i na zewnątrz szklanym słoju. Butelka lejdejska zazwyczaj składa się z szklanego słoja z folii metalowej, węglikmi do wewnątrz i na zewnątrz powierzchni, a wystający metalowy zacisk pionowo przez pokrywę słoik, aby nawiązać kontakt z wewnętrzną folią. Była to oryginalna forma kondensatora (początkowo znany jako „skraplacza”).

Została wynaleziona przez wspomnianego niemieckiego duchownego, Ewald Georg von Kleista, w dniu 11 października 1745 roku w Kamieniu Pomorskim.

I nieco później przez holenderskiego naukowca, Pietera van Musschenbroek z holenderskiego Leiden (Leyden – Lejda (pol.).

Kiedy na jesieni 1744 roku von Kleist wyłożył słoik ze srebrnej folii, a folię połączył z maszyną tarcia, był przekonany, że znaczny ładunek elektryczny może być zbierany, gdy otrzymał znaczną prądem z urządzenia.

Wynalazek von Kleista został niezależnie odkryty mniej więcej w tym samym czasie, przez Pieter van Musschenbroek i jego asystent Cunaeus na Uniwersytecie w Leiden, który próbuje ładować dzban wody z energii elektrycznej. Cunaeus otrzymał również silne wstrząsy. Van Musschenbroek przekazywane eksperyment francuskiej społeczności naukowej, a jar zaczęto nazywać słoik Leyden.

Od tamtych czasów, urządzenie elektryczne zwane potocznie butelką lejdejską, zostało wykorzystane do prowadzenia wielu wczesnych eksperymentów w energię elektryczną, a jego odkrycie było fundamentalne znaczenie w badaniu elektrostatyki. Wcześniej naukowcy musieli uciekać się do izolacji przewodów o dużych wymiarach do przechowywania ładunku. Butelka lejdejska dostarcza znacznie bardziej zwartą alternatywę.

Tak zwane Leyden słoiki, są nadal wykorzystywane w edukacji, po to by wykazać zasady elektrostatyki. Typowa konstrukcja składa się ze szklanych słoików z przewodzącymi folią aluminiową z powłoką wewnętrzną i zewnętrzną powierzchnię. Powłoki foliowe zatrzymują się przed ujściem do słoika.

Pręt metalowy elektrody wystaje przez zatyczkę wewnątrz słoika, połączone elektrycznie pewnych środków (zwykle łańcuchów wiszących) do wewnętrznej folii, aby mogła ona być pobierane.

Energia ze słoika jest pobierana przez generator elektrostatycznego lub innego źródła ładunku elektrycznego, połączonego z elektrodą wewnętrzną a zewnętrzną folia jest uziemiony. Wewnętrzne i zewnętrzne powierzchnie magazynu słoik równym, ale przeciwnym opłat.

Oryginalna forma urządzenia była tylko częściowo szklaną butelką wypełniona wodą z metalowym drutem przechodzącej przez korek zamykający go. Zadaniem płytki zewnętrznej były dostarczone przez rękę doświadczalnego.

Wkrótce okazało się, że lepiej było wyłożyć płaszcz zewnątrz słoika z folii metalowej (Watson, 1746), pozostawiając (przypadkowo) zanieczyszczoną wodę wewnątrz, działając jako dyrygent, połączone za pomocą łańcucha lub drutu do terminalu zewnętrznego, kuli w celu uniknięcia strat przez wyładowania koronowego. Następnie wnętrze wykłada się drugą folią metalową okładziną.

Miwa

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *