Unikatowa wodniczka a podkamieńskie Bagna Rozwadowskie

Bagna Rozwarowskie mające powierzchnię około 1 770 ha położone są na obszarze obejmującym podmokłą dolinę ujścia rzek Grzybnica i Wołczenica do Zatoki Cichej części Zalewu Kamieńskiego (kilka kilometrów na południe od Kamienia Pomorskiego jadąc drogą przez Jarszewo do Recławia i Wolina. – przyp. red.). W krajobrazie doliny dominują liczne więcej lub mniej zagospodarowane kanały melioracyjne. W centralnej części Bagien Rozwadowskich występują liczne trzcinowiska z dobrym ich gatunkiem które wykorzystują okoliczne niewielkie zakłady produkujące okrycia trzcinowe dachów  czego lwią część eksportują do Niemiec i Skandynawii. Obecni właściciele tych terenów rekonstruują system melioracyjny pochodzący z początku dwudziestego wieku w celu zapewnienia wysokiego poziomu wód na trzcinowiskach.

Maksymalna grubość pokładów torfu na Bagnach Rozwarowskich wynosi od 6 do 8 metrów, a średnia to 2 metry. Obszar jest naturalnie osuszany przez wspomniane wyżej rzeki: Wołczenicę oraz Grzybnicę, jak również przez systemy rowów i kanałów zbudowane przez właścicieli ziemskich na początku dwudziestego wieku.

Poza trzcinowiskami występują tu również liczne podmokłe łąki i pastwiska oraz zarośla olszynowe. W południowo – wschodniej części ostoi znajdują się niewielkie fragmenty lasów iglastych, liściastych i mieszanych, które należą do Puszczy Goleniowskiej.

Obszar uznawany jest za ostoję ptaków o randze europejskiej. Zanotowano tu aż 23 gatunki ptaków z tzw. Załącznika I Dyrektywy Ptasiej oraz 8 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt.

Bagna Rozwarowskie są jedną z największych w Europie ostoi utworzonych dla ochrony niewielkiego ptaka który zowie się wodniczka (Acrocephalus paludicola), gatunku zagrożonego w skali całego świata. Do lęgów przystępuje w tej okolicy przynajmniej 1 % krajowej populacji wodniczki. Licznie gnieździ się tu również kropiatka. Nieregularnie gnieździ się błotniak zbożowy.

Wodniczka jest niewielkim ptaszkiem o długości ciała do 13 cm, rozpiętości skrzydeł do 19 cm oraz masie ciała zaledwie 12 g. Jest niewielkim ptakiem wędrownym z rodziny pokrzewkowatych zamieszkującym coraz rzadziej wschodnią Europę oraz zachodnią Azję po górzysty Ural (granica między Europą a Azją), w pasie klimatu umiarkowanego. Jest gatunkiem zagrożonym wyginięciem w skali globalnej. Na całym świecie żyje zaledwie około 20 tysięcy par głównie w naszym kraju, a także w Niemczech, na Białorusi, Litwie, Łotwie oraz na Ukrainie, Węgrzech i w zachodniej Rosji.

Jeszcze w początkach XX wieku zasięg występowania wodniczki obejmował dużą część Europy zachodniej i środkowej (Holandia, Belgia, Niemcy oraz Bałkany.).

Od lat 60. i 70. obserwuje się niestety drastyczny spadek jej liczebności, a w wielu regionach jej zanik co spowodowane jest przede wszystkim kurczeniem się odpowiednich miejsc lęgowych, bowiem człowiek świadomie osusza kolejne tereny podmokłe dla swoich potrzeb, reguluje rzeki, rozbudowuje infrastrukturę komunikacyjną i na inne sposoby przekształca środowisko naturalne.

Z drugiej strony łąki bagienne takie jak na Bagnach Rozwadowskich na których zaniechano wypasu bydła lub wykaszania zarastających trzcin i krzewami, co również nie jest korzystne dla tego niewielkiego ptaka.

Wodniczka zimuje w zachodniej Afryce jednak dokładne miejsca jej zimowania są słabo rozpoznane. Ostatnie badania wskazują na Park Narodowy Djoudji w dalekim i egzotycznym dla nas europejczyków Senegalu. Przeloty wodniczki następują  między kwietniem a czerwcem oraz lipcem i październikiem.

Rejestrowanie zaobrączkowanych ptaków tego gatunku skłoniło naukowców do wysunięcia teorii o nietypowej trasie wędrówki wodniczek, bowiem ptaki jak się okazuje nie migrują bezpośrednio na południe, ale najpierw „krótkimi skokami” udają się na zachód Europy w kierunku Francji, Luksemburga, Belgii i Holandii zatrzymując się na terenach zasobnych w pożywienie. Kiedy zbiorą odpowiednią ilość tłuszczu rozpoczynają jednorazową ale i dłuższą wędrówkę na południe poprzez Półwysep Iberyjski kierując się w zachodnie regiony Afryki.

U nas w Polsce wodniczka jest nielicznym ptakiem lęgowym, który domowi się w okresie późnej wiosny i lata na terenach północnych. Szacuje się jej liczebność na około 2 900 – 2 950 śpiewających samców i co ciekawe, właśnie nasze region jest największym skupiskiem tego rzadkiego ptaka w całej Europie.

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu obserwowano gniazdowanie wodniczki niemal na całym niżu wybrzeżowym, wzdłuż dolin rzecznych, nad zalewami i na podmokłych łąkach. Niestety większość tych stanowisk już zanikła.

Oprócz rejonu Bagien Rozwadowskich wodniczkę można dostrzec w rezerwacie przyrody Karsiborska Kępa koło Świnoujścia, na Bagnach Biebrzańskich, w dolinie Narwii, na torfowiskach węglowych pod Chełmem, a także do niedawna występowała w dorzeczu Warty.

Wodniczka – coraz rzadszy w Europie bardzo niewielki ptak zapewne na jakiś dłuższy czas przetrwa dzięki staraniom wielu naukowców i ornitologów. I cieszyć się należy, że jego populacja w dużej mierze gniazduje w naszym kamieńskim powiecie. Bagna Rozwadowskie to wspaniała przyrodnicza enklawa, która póki co jest w nienaruszonym przez człowieka stanie.

Miwa

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *